SHAMBA la kahawa la Kiganda lenye ukubwa wa hekta 65 eneo la Gatanga, Kaunti ya Murang’a, limekuwa la kwanza Barani Afrika kupata cheti cha Rainforest Alliance Regenerative Agriculture Standard baada ya kubadili namna linavyolima kahawa kwa kuzingatia afya ya udongo, uhifadhi wa maji na mazingira.
Shamba hilo, lililokodishwa na kusimamiwa na Coffee Management Services (CMS), hutumia mbolea ya mifugo hasa samadi, mabaki ya matawi yaliyopogolewa kama matandazo, mimea inayoongeza Nitrojeni kwenye udongo na mbinu asilia kudhibiti wadudu.
Meneja Mkuu wa CMS Martin Ngare anasema Kiganda huzalisha kati ya tani 110 na 120 za kahawa mbichi kwa mwaka, sawa na karibu makontena sita, ambazo nyingi huuzwa Ulaya na Amerika. “Taji na utambuzi huu unajiri wakati mabadiliko ya tabianchi yanaathiri sekta ya kilimo, yakiweka shinikizo kwa uzalishaji wa kahawa kufuatia kuongezeka kwa kiwango cha joto, mvua isiyotabirika na kuongezeka kwa wadudu na magonjwa,” anasema.
Anasema kilimo endelevu kinasaidia kufanya shamba kustahimili changamoto hizo huku likidumisha uzalishaji na ubora. “Mjadala ni kuhusu uboreshaji wa afya ya udongo, kuhifadhi maji, kuongeza bioanuwai na kuhakikisha mazingira mazuri kwa wafanyakazi na watu wanaoishi karibu na shamba,” Ngare anaelezea.
Kiganda hufanya vipimo vya udongo ili kubaini virutubisho vinavyokosekana kabla ya kutumia mbolea. Mwaka uliopita, 2025, takriban malori 85 ya samadi yaliwekwa shambani ili kuongeza rutuba na kuboresha uwezo wa udongo kustawisha kahawa. Matawi yanayopogolewa (pruned) huachwa ardhini ili kuoza na kurejesha virutubisho.
[caption id="attachment_193144" align="aligncenter" width="300"] Paul Kabubi, meneja wa Kiganda Farm Estate, akiweka chokaa (lime) kwenye mkahawa mnamo Agosti 27, 2026, katika eneo la Gatanga, Kaunti ya Murang’a. Picha|Sammy Waweru[/caption]
Miti kama Albizia, Ngare anasema hutumika kutoa kivuli, kuupa udongo Nitrojeni na kusaidia kuleta virutubisho. Katika uhifadhi wa maji, udongo ulioinuliwa unazunguka mikahawa na husaidia kuelekeza maji kwenye mizizi, baada ya umwagiliaji wa juu kusababisha upotevu mkubwa wa maji wakati joto linapofikia nyuzijoto 33 hadi 35.
Udhibiti wa wadudu Kiganda Farm pia umebadilika. Badala ya kunyunyizia dawa shamba lote, wafanyakazi hufuatilia miti ili kubaini maeneo yaliyoathirika. Mbinu za kibayolojia hutumiwa pamoja na maadui wa kahawa kama vile wasps na ladybirds, huku dawa zikitumika kwa miti iliyoathirika pekee.
Julius Ng’ang’a, Mkurugenzi Mkuu wa Impact Programmes in East and Southern Africa at the Rainforest Alliance, anasema shamba la Kiganda kutambuliwa Barani Afrika ni hatua muhimu kwa sekta ya kahawa. “Hali ya hewa inabadilika, joto linaongezeka, wadudu magonjwa ya mimea yanaongezeka. Mashamba lazima yabadilike, yabadilishe mifumo yake ya uzalishaji chakula na kukumbatia ile bora na salama kwa afya ya watu,” anasisitiza.
Karugu Macharia, Mwenyekiti wa Kenya Coffee Platform, anasema kilimo endelevu si mbinu mpya. “Unapoweka samadi kwenye udongo, unaongeza rutuba na kuufanya uwe hai,” anasema, akiongeza kuwa mbinu hizo zinaweza kutumiwa hata na wakulima wadogo.
[caption id="attachment_193145" align="aligncenter" width="300"] Nyasi zilizotandazwa shambani kama matandazo, mojawapo ya teknolojia za kilimo endelevu zinazotumiwa na Kiganda Farm Estate kukuza kahawa katika eneo la Gatanga, Kaunti ya Murang’a, Agosti 27, 2026. Picha|Sammy Waweru[/caption]
Dkt Tony Maritim, Naibu Mkurugenzi wa Taasisi ya Utafiti wa Kahawa, ndio Coffee Research Institute inayohudumu chini ya Shirika la Utafiti wa Kilimo na Mifugo (KALRO), anasema aina za kahawa zinazostahimili athari za tabianchi kama vile ukame na wadudu zitakuwa muhimu. “Watafiti pia wanatengeneza na kutathmini aina zinazoweza kustawi katika maeneo mapya yanayolimwa kahawa,” anasema.
Kahawa inayohimili mikumbo ya tabianchi itasaidia kuongeza kiwango cha uzalishaji ambacho kimeshuka kwa zaidi ya asilimia 100 ikilinganishwa na miaka 30 na 40 iliyopita. Samuel Mwau, Mkurugenzi Msaidizi wa Huduma za Kiufundi na Ushauri katika Coffee Board of Kenya, anadokeza kuwa uzalishaji wa kahawa nchini sasa ni karibu tani 50,000. “Uzalishaji wa kahawa kwa mkulima mdogo, ambao kihistoria ulikuwa kilo moja hadi mbili kwa mti, sasa unafikia kilo tatu na zaidi katika baadhi ya mashamba kufuatia mikahawa inayostahimili athari za tabianchi,” anasema.
Mwau anasema wakulima sasa wanapata Sh120 hadi Sh125 kwa kilo, ikilinganishwa na Sh50 hadi Sh60 miaka mitano iliyopita, hali inayochochea kurejea kwa baadhi ya wakulima katika kilimo cha kahawa.
Shamba hili lilivyotuzwa kwa mbinuhai zake kukuza kahawa

This story was originally published by Taifa Leo.
Read the full story at Taifa LeoRelated stories
NewsIcoT yatakiwa kuongeza wataalamu ujenzi
MOROGORO: Serikali imesema itaendelea kuiimarisha Taasisi ya Teknolojia ya Ujenzi (ICoT), ili kutayarisha wataalamu wengi wenye ujuzi na umahiri watakaoweza kujiajiri na kuajirika kikamilifu katika utekelezaji wa miradi mbalimbali ya maendeleo nchini. Katibu Mkuu wa Wizara ya Ujenzi Balozi, Aisha Amour amesema hatua hiyo inalenga kuongeza upatikanaji wa mafundi sanifu na wataalamu wa kada mbalimbali…
NewsKampuni za Amerika zashinda zabuni kuchimba madini Kwale
MUUNGANO wa kampuni nne za Amerika umeshinda zabuni ya kuendeleza uchimbaji na uchakataji wa madini-adimu na niobium katika eneo la Mrima Hill, Kaunti ya Kwale, ambayo thamani yake inakadiriwa kuzidi Sh6 trilioni. Waziri wa Madini Hassan Joho alitangaza Frontier Minerals Consortium kuwa mshindi wa zabuni hiyo ya matrilioni ya fedha baada ya mchakato wa tathmini na ukaguzi wa ununuzi kukamilika. Ushindi huo unaipa Amerika nafasi muhimu katika sekta ya madini ya kimkakati nchini Kenya, huku ikiendelea kushindana na China kudhibiti upatikanaji na uchakataji wa madini hayo duniani. Kampuni zinazounda muungano wa ushirika huo ni Frontier Minerals LLC, Bunker Hill Mining Corp, ReElement Technologies na American Resources Corporation. Kila kampuni ina utaalamu wake katika uchimbaji, upatikanaji wa madini adimu, uchakataji na usafishaji wa madini muhimu kwa viwanda vya kisasa. Madini ya niobium katika Mrima Hill hutumika katika utengenezaji wa vifaa vya anga, huku madini-adimu yakihitajika katika magari ya umeme, vifaa vya kielektroniki, mitambo ya upepo, silaha za kisasa na teknolojia ya Akili-Unde. Kampuni ya ReElement Technologies tayari imevutia uwekezaji wa serikali ya Amerika wa Dola milioni 25 (takriban Sh3.2 bilioni) uliotangazwa mnamo Julai 2026 kusaidia uwekaji wa vifaa katika kiwanda chake cha kusafisha madini adimu katika jimbo la Indiana, Amerika. Uwekezaji huo ni sehemu ya juhudi za Amerika kupunguza kutegemea China, ambayo inaongoza duniani katika uchakataji wa madini hayo. Kampuni saba ziliorodheshwa kushindania mradi huo mnamo Julai, zikiwemo kampuni mbili za China, miungano miwili ya kampuni kutoka Amerika, muungano wa Australia na ubia wa Kenya na Uingereza. Kampuni za China baadaye zilijiondoa. Joho alisema kushinda zabuni hakumaanishi kampuni hiyo inaweza kuanza uchimbaji mara moja. Inapaswa kwanza kupata leseni zinazohitajika, kutekeleza masharti ya kisheria na kushirikisha jamii ya eneo hilo. Serikali pia imesisitiza kuwa madini hayo hayapaswi kuuzwa yakiwa ghafi, bali yaongezwe thamani nchini kupitia viwanda vya uchakataji. Muungano huo umesema utajenga uwezo wa kuchakata madini nchini, hatua inayoweza kuunda nafasi za ajira na kuongeza mapato. Kwa Kenya, mradi huo unatoa fursa ya kupanua uchumi ambao kwa muda mrefu umetegemea kilimo na utalii. Mapato ya sekta ya madini yalipungua kutoka Sh35 bilioni mwaka 2022 hadi Sh20.3 bilioni mwaka jana, hasa kutokana na kufungwa kwa migodi ya madini ya titanium katika Kaunti ya Kwale. Hata hivyo, mafanikio ya mradi wa Mrima Hill yatategemea uwekezaji, masharti ya leseni na namna jamii zitakavyoshirikishwa na kunufaika.
News2027: ACF warns of emerging political violence, urges restraint
…Forum urges Tinubu, governors to ensure fairness to opposition By Ibrahim Hassan-Wuyo The Arewa Consultative Forum (ACF) has raised concerns over emerging signs of political violence ahead of the 2027 general elections, urging political leaders, security agencies and Nigerians to embrace restraint and protect democratic values. The forum warned that provocative demonstrations, stone-throwing, abusive chants […]
NewsUtatu haki jinai watakiwa kuimarisha ushirikiano
ARUSHA: Mwanasheria Mkuu wa Serikali, Hamza Johari, ameitaka Taasisi ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa (TAKUKURU), Ofisi ya Taifa ya Mashtaka (DPP) na Jeshi la Polisi, kwa kushirikiana na taasisi nyingine za haki jinai, kutekeleza majukumu yao kwa uadilifu, uaminifu na uzalendo ili kujenga imani ya wananchi kwa Serikali. Johari amesema hayo leo jijini Arusha…