MAMIA ya watu, vijana kwa wazee waliojihami kwa koleo, mawakala waliobeba kitita cha hela na madereva wa malori, wamiliki mashine na wafayabiashara wamefurika Homa Bay baada ya madini yanayoshukiwa kuwa dhahabu kugunduliwa.
Mwezi mmoja uliopita, Kijiji cha Maguje, Homa Bay kilikuwa eneo tulivu ambapo mifugo walikula viwanjani na wakulima kupalilia mimea yao katika msimu wa mvua.
Katika maeneo ambayo awali yalichimbwa ‘murram’, hali imegeuka huku wanaume wakichimba kwa mkono na mashine kufungua mitaro yenye kina kirefu kusaka dhahabu.
Wengine wanatumia nguvu huku wakibeba mawe yaliyochimbwa migongoni kabla ya kuyapakia kwenye pikipiki au malori.
Baadhi ya mawe hayo husafirishwa viwandani ambapo mashine hutenganisa dhahabu na miamba.
Kando ya kware, wanawake ambao mwezi mmoja tu uliopita waliuza mboga na samaki wamefunga biashara zao za zamani.
Wanaamka alfajiri kuandaa chapati, maharage na chai kwa wachimba madini.
Yote yalianza na uvumi uliosambaa kwamba dhahabu imegunduliwa kijijini humo.
John Okello, aliyeteuliwa kuwa mwenyekiti wa kituo cha kuchimba madini alisema uvumbuzi huo ulijiri baada ya wakazi kumwona mwanamke akiokota mawe kwenye kware.
Mwanamke huyo aliokota mawe kwa karibu miezi mitano kabla ya baadhi ya wanakijiji kuanza kuuliza alikoyapeleka.
“Aliyaweka kwenye gunia na kuwalipa wahudumu wa bodaboda kuyapeleka eneo lisilojulikana. Baadaye alifichua kuwa anayapeleka katika kituo cha kusafisha dhahabu,” alisema.
Gunia la madini hayo huuzwa kati ya Sh2000 na Sh5000 kutegemea matokeo ya vipimo vinavyofanyiwa sampuli kutoka eneo hilo.
Baada ya kuona jinsi watu wanavyosaka dhahabu kwa ari, kamati ya dhahabu iliyobuniwa kusimamia kituo hicho ilianzisha sheria za kudhibiti oparesheni hizo.
Miongoni mwake ni masharti kwa wachimbaji madini kuwalipa wamiliki ardhi Sh50,000 kabla ya uchimbaji kuanza.
Maafisa wa serikali bado hawajathibitisha kiwango cha mgodi wa dhahabu au kudhibiti shughuli hizo, huku wasiwasi ukitanda kuhusu usalama, mizozo ya ardhi na uwezekano wa wenyeji kukandamizwa na wafanyabiashara wenye ushawishi mkubwa.
Mamia ya watu wafurika Homa Bay baada ya uvumi wa dhahabu kugunduliwa huko

This story was originally published by Taifa Leo.
Read the full story at Taifa LeoRelated stories
BusinessAnthropic sets IPO price at $83 per share, targets $1.5trn valuation
–Claude maker raises $81.3bn in world’s largest IPO, overtakes SpaceX as investors rush for AI, despite $104bn lossBy Vera Anyagafu, with agency report The artificial intelligence race just produced the biggest stock market debut in history. Anthropic, the United States artificial intelligence company behind the Claude chatbot, on Wednesday priced its initial public offering at […]
BusinessOyedele urges banks to prioritise agricultural lending
…Commissions Moniepoint Abuja branch By Emma Ujah, Abuja Bureau Chief The Minister of Finance and Coordinating Minister of the Economy, Taiwo Oyedele, has urged banks and other financial institutions to make loans more affordable and accessible to businesses, particularly those operating in the agricultural sector, to stimulate productivity and economic growth. Oyedele made the call […]
BusinessNasarawa attracts $2.3bn investments in seven years — Abdullahi
Records 21 reforms, 11 PPP projects worth ₦93bn By John Alechenu ABUJA — Nasarawa State has attracted more than $2.3 billion in investments over the past seven years following reforms and institutional development aimed at making the state more competitive and investor-friendly. The Managing Director and Chief Executive Officer of the Nasarawa Investment and Development […]
BusinessObi pledges massive investment in education, healthcare
By Chimaobi Nwaiwu NNEWI — Presidential candidate of the Nigeria Democratic Congress (NDC), Peter Obi, has pledged massive investment in education and healthcare, improved electricity supply and an end to kidnapping if elected president in 2027. Obi, who made the pledge on Friday during a visit to Onitsha, Anambra State, also said his proposed administration, […]