MITIHANI ya kitaifa kwa wanafunzi zaidi ya milioni 3.4 kutoka shule za umma na za kibinafsi ilianza jana kote nchini. Mitihani hiyo inajumuisha ya wanafunzi wa Gredi ya Sita (KPSEA), Gredi ya Tisa (KJSEA) pamoja na KILEA na KPLEA kwa wanaofuata mtaala wa hatua za kujifunza.
Akisimamia usambazaji wa karatasi za mtihani katika Kaunti Ndogo ya Bureti, Kaunti ya Kericho, Waziri wa Elimu Julius Ogamba alihakikishia umma kuwa hatua madhubuti zimewekwa ili kulinda uadilifu wa mitihani.
Mwaka huu, jumla ya wanafunzi 3,428,729 wanafanya mitihani katika vituo 68,546 wakiwemo 1,298,089 (KPSEA), 1,130,669 (KJSEA), 2,414 (KILEA) na 1,479 (KPLEA).
KPSEA ni ya kuchagua majibu pekee, huku KJSEA ikiwa na maswali ya kuchagua na inayo hitaji majibu ya kuandikwa. Polisi watalinda tu mtihani wa KCSE, huku KPSEA na mitihani mingine ikisimamiwa na walimu na maafisa wa elimu.
Katika Kaunti ya Trans Nzoia, baadhi ya vituo vikiwemo Matisi Friends, Central Primary School, St John’s Education Centre, Linta Academy na Royal Victor vilipata mkanganyiko wa karatasi za mtihani. Mkurugenzi wa Elimu wa kaunti hiyo, Pamela Akello, alithibitisha tukio hilo, lakini akasema lilitatuliwa bila kuathiri uadilifu wa mtihani.
Aliongeza kuwa kuchelewa kuliathiri wanafunzi ambao hawakuhudhuria majaribio ya maandalizi. Trans Nzoia ina wanafunzi 24,312 wa KJSEA na 26,961 wa KPSEA katika shule za umma, na 23,097 wa KJSEA na 5,174 wa KPSEA katika shule binafsi. Shule za Kitale School na Mary Immaculate Primary ziliendelea vizuri na mitihani.
Katika Kaunti za Uasin Gishu na Baringo, mitihani ilianza chini ya ulinzi mkali. Katika Kaunti ya Uasin Gishu, Mkurugenzi wa Elimu David Koech alisema wanafunzi 10 wanafanya mitihani hospitalini jijini Eldoret, akiwemo mama mchanga na wengine waliotoka kaunti jirani.
Kamanda wa Polisi, Benjamin Mwanthi, alionya dhidi ya udanganyifu na kuwaonya polisi dhidi ya kubeba simu wakiwa kazini.
Katika Kaunti ya Baringo, mitihani ilianza bila matatizo katika vituo 756, na vifaa vikitolewa kutoka kontena 19. Dkt Kipruto Kosgei, ambaye ni Mkurugenzi wa Elimu wa kaunti hiyo, alisema kuna wanafunzi 15,672 wa KPSEA na 15,411 wa KJSEA. Hata shule zilizokuwa zimeathiriwa na mafuriko kama Noosukro na Loruk Primary, zimeshiriki mitihani hiyo. Ulinzi pia umeimarishwa kwa wadau wote.
Katika Kisumu Central, kontena ya mitihani ilifunguliwa saa kumi na mbili asubuhi na Naibu Kamishna wa Kaunti Langat Bosek. Mwenyekiti wa Baraza La Kitaifa La Mitihani Kenya (KNEC) Profesa Julius Nyabundi alisisitiza mabadiliko kutoka neno “mitihani” kwenda “tathmini” na kupunguza uwepo wa polisi shuleni ili kujenga uaminifu.
Katika Kaunti ya Kisii, mitihani ilianza vyema katika vituo vyote. Naibu Kamishna Joseph Mwangi anayesimamia Kisii Central na Nyaribari Chache, alisimamia usambazaji wa mitihani katika shule 78 za umma na 14 za binafsi.
Katika Kaunti ya Homa Bay, Mkurugenzi wa Taasisi ya Kitaifa ya Kukuza Mitaala (KICD) Prof Charles Ong’ondo alisema matokeo yatatangazwa kabla ya Sikukuu ya Krismasi. Alibainisha kuwa tathmini za mfumo wa CBE ni sehemu ya mabadiliko kutoka mfumo wa 8-4-4 na akawahimiza wazazi na walimu kuwa watulivu.
Aliongeza kuwa polisi watasimamia tu mtihani wa KCSE. Kamishna wa Kaunti Ronald Muiwawi alikiri kuwepo kwa udanganyifu zamani kuliweka doa katika mitihani ya kitaifa miaka ile, huku Mkurugenzi wa Elimu Eunice Khaemba akisema kuna wanafunzi 39,436 wa KPSEA na 36,496 wa KJSEA.
Katika Kaunti ya Siaya, kontena ilifunguliwa saa kumi na mbili asubuhi, na wakuu wa shule wakakusanya vifaa kwa wakati. Naibu Kamishna Robert Ngetich aliwataka wasimamizi na wanafunzi kuwa waadilifu, hasa ikizingatiwa kuwa huu ndio mtihani wa kwanza wa KJSEA.
Katika kaunti zote Kericho, Trans Nzoia, Uasin Gishu, Baringo, Kisumu, Kisii, Homa Bay na Siaya, serikali imesisitiza uzingatiaji wa sheria, uadilifu na usalama katika kuhakikisha mitihani ya kitaifa inafanywa kwa haki na uaminifu.
Zaidi ya milioni 3 waanza mitihani Gredi 6, 9 kitaifa
This story was originally published by Taifa Leo.
Read the full story at Taifa LeoRelated stories
EducationalChama cha CHAWAKAMA-KENYA kinavyopeleka Kiswahili jukwaa la kimataifa
CHAMA cha Wanafunzi wa Kiswahili katika Vyuo Vikuu vya Afrika Mashariki (CHAWAKAMA-KENYA) kimezidisha juhudi za kukiendeleza Kiswahili na kukipa nafasi katika ulimwengu wa utandawazi kupitia makongamano yanayowaleta pamoja wanazuo, watafiti na wadau wa lugha hii adhimu. Mbali na kukuza Kiswahili, chama hiki kimekuwa jukwaa muhimu la kuwaunganisha wanafunzi wa vyuo vikuu, kuibua vipaji, kujenga mitandao ya kitaaluma na kuhamasisha ubunifu. Pia, kimechangia kuzalisha viongozi, waandishi, wahariri, watafiti na wakalimani watakaokipeperusha Kiswahili katika majukwaa ya kimataifa. Mwelekeo huo ulidhihirika Novemba 6–7 mwaka huu, wakati CHAWAKAMA-Kenya kilipoandaa kongamano la kikanda katika Chuo Kikuu cha Laikipia, lililoongozwa na kaulimbiu ya ‘Kiswahili na Utandawazi’. Kongamano hilo liliwakutanisha wanafunzi kutoka vyuo mbalimbali, vikiwemo Rongo, Laikipia, Masinde Muliro, Kisii, Daystar, Kabianga, Murang’a, Turkana na Kaimosi. Washiriki walijadili nafasi ya Kiswahili katika kuzalisha maarifa, kuwasilisha uvumbuzi na kutatua changamoto za jamii. Kongamano lilifunguliwa rasmi na Prof Guyo Sarr Huka, Naibu Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Laikipia anayesimamia masuala ya kitaaluma. Katika tukio hilo, kamati andalizi ikiongozwa na Mwenyekiti Clinton Ageta na mlezi wa chama Prof Sheila Wandera, ilizindua bidhaa zenye nembo ya CHAWAKAMA-Kenya, zikiwemo mashati-tao, chepeo, kalamu, bango na vitabu vilivyoandikwa na wanachama. Ubunifu wa wanachama ulijitokeza pia kupitia Kishazi TV, runinga ya mtandaoni iliyorusha matukio ya kongamano mubashara na kusambaza maudhui yake kupitia mitandao ya kijamii. Kongamano lilipambwa na michango ya wataalamu mashuhuri wa Kiswahili, akiwemo Dkt Moses Wasike (Mgeni Rasmi), Dkt Riro Matinde, Prof James Ontieri, Dkt Nixon Sangili na Dkt Sussy Nandama, miongoni mwa wengine. Mafanikio hayo yalitokana na ushirikiano wa CHAWAKAMA-Kenya, Idara ya Masomo ya Kibinadamu na Maendeleo, uongozi wa Chuo Kikuu cha Laikipia na Chama cha Kiswahili cha Laikipia (CHAKILA). Chama hicho kinaongozwa na Clinton Ageta (Mwenyekiti), Granton Mdogo (Naibu Mwenyekiti), Doreen Mukami (Katibu Mkuu), Griffin Amakala (Naibu Katibu Mkuu), Diana Mirriam (Mhazini), Velma Natang’a (Afisa wa Uhusiano Mwema), Micah Sikolia (Katibu Mtendaji) na Okimba Lester (Afisa Mwenezi). Wahariri ni Luke Shikoli, Kweyu Remjo, Augustine Wekesa, Winjoy Gacheri na Zdame Zuhura, huku Samson Nyamosi na Denis Chumo wakihudumu kama Maafisa wa Nidhamu. Kwa hakika, CHAWAKAMA-Kenya kinaendelea kuthibitisha kuwa mustakabali wa Kiswahili unategemea ubunifu, ushirikiano na juhudi za kizazi kipya.
Educational‘Shule zisizo na vifaa zisipokee wanafunzi wa amali’
MOROGORO: WAZIRI wa Elimu, Sayansi na Teknolojia, Profesa Adolf Mkenda, amewaagiza maofisa uthibiti ubora wa shule kufuatilia shule zote zinazotoa elimu ya amali na kuhakikisha zina miundombinu, vifaa na vitendea kazi vinavyokidhi mahitaji ya mafunzo ya ufundi. Amesema shule zilizosajiliwa kutoa elimu ya amali lakini hazina vifaa vya kufundishia na kujifunzia hazipaswi kuendelea kupokea wanafunzi…
EducationalWazazi wapinga mfumo wa uchaguzi wa shule za sekondari
WAZAZI wawili wamewasilisha kesi mahakamani kutaka Wizara ya Elimu izuiwe kukamilisha uteuzi wa wanafunzi wa Gredi 10 katika shule za sekondari, wakidai mfumo wa kusimamia habari za elimu Kenya ( KEMIS) una hitilafu zinazowanyima wanafunzi nafasi ya kuchagua shule wanazotaka. Mabw Omwenga Ongegu na John Ominde wanasema mfumo huo unaonyesha shule 1,000 pekee kwa kila mseto wa masomo, hata pale ambapo shule nyingi zaidi zinatoa mseto huo nchini. Pia wanadai kuwa baadhi ya miseto ya masomo haina shule zilizoorodheshwa. Katika ombi lao, Ongegu alisema miseto 26 ya masomo imeathiriwa na idadi ya shule hizo 1,000, hali inayoficha taasisi nyingine zinazotoa masomo hayo. Kwa mfano, mseto wa ST1048 unaojumuisha Baiolojia, Kemia na Fizikia katika mkondo wa Sayansi, Tekonolojia na Hisbati (STEM) una shule 10,515 zinazodaiwa kuutoa nchini, lakini mfumo unaonyesha shule 1,000 pekee. Hii ina maana kuwa wanafunzi wanaona takriban asilimia 9.51 pekee ya shule zinazopatikana kwa mseto huo. Walalamishi pia wanasema kuwa kati ya mIseto 418 iliyoorodheshwa kwenye mfumo, 28 haina shule yoyote iliyoonyeshwa, huku 303 ikiwa na shule 94 au chini ya hapo. Wanasema kasoro hizo zinazuia wanafunzi na wazazi kupata taarifa sahihi kabla ya kufanya maamuzi yatakayoathiri masomo yao ya baadaye. “Hii haiwezi kuachwa bila kurekebishwa hadi wanafunzi watakapofika wakati wa kuomba nafasi za shahada na diploma kupitia KUCCPS,” sehemu ya kesi inasema. Pia walalamishi wameibua wasiwasi kuhusu jinsi masomo ya Gredi 10 yatakavyoathiri nafasi za kujiunga na vyuo vikuu. Wanasema hakuna ufafanuzi wa kutosha kuhusu jinsi somo la Community Service Learning litakavyoathiri wanafunzi kujiunga na kozi mbalimbali. Wanataka mahakama itangaze kuwa kuonyesha orodha zisizokamilika bila kutoa tahadhari kunakiuka haki za wanafunzi. Pia wanataka wizara iamriwe kufungua tena mfumo huo ili wanafunzi warekebishe uchaguzi wao baada ya kupewa taarifa kamili kuhusu shule na mseto wa masomo. Wamependekeza mfumo ufunguliwe tena baada ya mitihani ya tathmini ya Gredi 9 kuanza Oktoba 26, ili kuepusha kuwaongezea watahiniwa shinikizo. Mfumo wa KEMIS ulifunguliwa Agosti 24, 2026, na muda wa kuchagua shule uliongezwa hadi Septemba 15.
EducationalKiruswa akabidhi vifaa shule ya Lesing’ita
LONGIDO: NAIBU Waziri wa Madini na Mbunge wa Jimbo la Longido mkoani Arusha, Dk. Stephen Kiruswa, amekabidhi mashine ya kunakili na kuchapisha nyaraka pamoja na kompyuta kwa Shule ya Msingi Lesing’ita, vyenye thamani ya zaidi ya Sh milioni tatu, ili kupunguza gharama za shule katika uchapishaji wa karatasi za mazoezi, mitihani na shughuli nyingine za…