KWA mwaka wa pili mfululizo, idadi ya wasichana ilizidi wavulana katika Mtihani wa Kidato cha Nne (KCSE), jambo linaloonyesha mabadiliko ya kijamii na kielimu yanayoendelea kushuhudiwa nchini, hasa katika ushiriki wa wasichana katika elimu ya sekondari.
Takwimu rasmi za Baraza la Kitaifa la Mitihani Kenya (KNEC) zinaonyesha kuwa jumla ya watahiniwa 993,226 walifanya mtihani wa KCSE mwaka 2025, ikilinganishwa na watahiniwa 962,512 mwaka 2024.
Hii ni sawa na ongezeko la watahiniwa 30,714, au asilimia 3.19.
Ongezeko hili linaashiria kuimarika kwa wanafunzi katika shule za upili pamoja na juhudi za serikali na wadau wa elimu kuhakikisha watoto wanabaki shuleni hadi kumaliza masomo ya sekondari.
Kati ya watahiniwa wote wa mwaka 2025, wavulana walikuwa 492,012 (asilimia 49.54), huku wasichana wakiwa 501,214 (asilimia 50.46).
Hii ni mara ya pili mfululizo tangu kuanzishwa kwa mtihani wa KCSE ambapo idadi ya wasichana imezidi ile ya wavulana, ishara kuwa juhudi za kuhimiza elimu ya mtoto wa kike zinaanza kuzaa matunda.
Hata hivyo, hali hiyo haikuwa sawa kote nchini. Kaunti kumi zilirekodi idadi kubwa ya wavulana kuliko wasichana.
Kaunti hizo ni pamoja na Garissa, ambako wavulana walikuwa asilimia 66.24 dhidi ya wasichana asilimia 33.76, Mandera (65.09 dhidi ya 34.91), Wajir (60.10 dhidi ya 39.90), Turkana (57.67 dhidi ya 42.33) na Narok (53.10 dhidi ya 46.90). Kaunti nyingine ni Samburu, Mombasa, Homa Bay, Nyamira na Pokot Magharibi.
Hali hii imehusishwa na changamoto za kijamii, kiuchumi na kiutamaduni zinazoathiri elimu ya wasichana katika maeneo hayo.
Kwa upande mwingine, kaunti 14 zilikuwa na idadi kubwa ya wasichana kuliko wavulana. Kaunti hizo ni pamoja na Vihiga, Elgeyo Marakwet, Kisumu, Kiambu, Kwale, Nairobi, Kakamega, Meru, Isiolo, Uasin Gishu, Machakos, Kitui, Busia na Tharaka Nithi.
Wataalamu wa elimu wanasema hali hii inaonyesha mafanikio ya sera za elimu jumuishi na kampeni za kuzuia wasichana kuacha shule.
Kaunti 23 zilirekodi uwiano wa karibu sawa wa kijinsia, zikionyesha usawa mkubwa kati ya wavulana na wasichana. Kaunti hizo ni pamoja na Lamu, Marsabit, Embu, Tana River, Laikipia, Kisii, Baringo, Migori, Trans Nzoia, Nandi, Kajiado, Taita Taveta, Kericho, Siaya, Kilifi, Bomet, Nyeri, Nyandarua, Murang’a, Nakuru, Kirinyaga, Bungoma na Makueni.
Kuhusu umri wa watahiniwa, idadi ya wanafunzi wenye umri wa miaka 16 na chini iliongezeka kutoka 20,546 mwaka 2024 hadi 26,391 mwaka 2025, sawa na asilimia 2.65 ya watahiniwa wote. Hata hivyo, idadi kubwa zaidi ya watahiniwa, 716,048 (asilimia 72.02), walikuwa katika umri ufaao wa kati ya miaka 17 na 19.
Uchambuzi wa kijinsia unaonyesha kuwa wasichana walifanya vyema zaidi kuliko wavulana katika masomo sita: Kiingereza, Kiswahili, Lugha ya Ishara ya Kenya, Sayansi ya Nyumbani, Elimu ya Dini ya Kikristo (CRE) na Sanaa na Ubunifu.
Wavulana, kwa upande wao, waliongoza katika masomo 11, yakiwemo Hisabati, Baiolojia, Kemia, Sayansi ya Jumla, Historia na Serikali, Jiografia, Elimu ya Dini ya Kiislamu, Ujenzi na Masomo ya Biashara.
Kwa mwaka wa pili wasichana wengi wafanya KCSE kuliko wavulana

This story was originally published by Taifa Leo.
Read the full story at Taifa LeoRelated stories
EducationalChama cha CHAWAKAMA-KENYA kinavyopeleka Kiswahili jukwaa la kimataifa
CHAMA cha Wanafunzi wa Kiswahili katika Vyuo Vikuu vya Afrika Mashariki (CHAWAKAMA-KENYA) kimezidisha juhudi za kukiendeleza Kiswahili na kukipa nafasi katika ulimwengu wa utandawazi kupitia makongamano yanayowaleta pamoja wanazuo, watafiti na wadau wa lugha hii adhimu. Mbali na kukuza Kiswahili, chama hiki kimekuwa jukwaa muhimu la kuwaunganisha wanafunzi wa vyuo vikuu, kuibua vipaji, kujenga mitandao ya kitaaluma na kuhamasisha ubunifu. Pia, kimechangia kuzalisha viongozi, waandishi, wahariri, watafiti na wakalimani watakaokipeperusha Kiswahili katika majukwaa ya kimataifa. Mwelekeo huo ulidhihirika Novemba 6–7 mwaka huu, wakati CHAWAKAMA-Kenya kilipoandaa kongamano la kikanda katika Chuo Kikuu cha Laikipia, lililoongozwa na kaulimbiu ya ‘Kiswahili na Utandawazi’. Kongamano hilo liliwakutanisha wanafunzi kutoka vyuo mbalimbali, vikiwemo Rongo, Laikipia, Masinde Muliro, Kisii, Daystar, Kabianga, Murang’a, Turkana na Kaimosi. Washiriki walijadili nafasi ya Kiswahili katika kuzalisha maarifa, kuwasilisha uvumbuzi na kutatua changamoto za jamii. Kongamano lilifunguliwa rasmi na Prof Guyo Sarr Huka, Naibu Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Laikipia anayesimamia masuala ya kitaaluma. Katika tukio hilo, kamati andalizi ikiongozwa na Mwenyekiti Clinton Ageta na mlezi wa chama Prof Sheila Wandera, ilizindua bidhaa zenye nembo ya CHAWAKAMA-Kenya, zikiwemo mashati-tao, chepeo, kalamu, bango na vitabu vilivyoandikwa na wanachama. Ubunifu wa wanachama ulijitokeza pia kupitia Kishazi TV, runinga ya mtandaoni iliyorusha matukio ya kongamano mubashara na kusambaza maudhui yake kupitia mitandao ya kijamii. Kongamano lilipambwa na michango ya wataalamu mashuhuri wa Kiswahili, akiwemo Dkt Moses Wasike (Mgeni Rasmi), Dkt Riro Matinde, Prof James Ontieri, Dkt Nixon Sangili na Dkt Sussy Nandama, miongoni mwa wengine. Mafanikio hayo yalitokana na ushirikiano wa CHAWAKAMA-Kenya, Idara ya Masomo ya Kibinadamu na Maendeleo, uongozi wa Chuo Kikuu cha Laikipia na Chama cha Kiswahili cha Laikipia (CHAKILA). Chama hicho kinaongozwa na Clinton Ageta (Mwenyekiti), Granton Mdogo (Naibu Mwenyekiti), Doreen Mukami (Katibu Mkuu), Griffin Amakala (Naibu Katibu Mkuu), Diana Mirriam (Mhazini), Velma Natang’a (Afisa wa Uhusiano Mwema), Micah Sikolia (Katibu Mtendaji) na Okimba Lester (Afisa Mwenezi). Wahariri ni Luke Shikoli, Kweyu Remjo, Augustine Wekesa, Winjoy Gacheri na Zdame Zuhura, huku Samson Nyamosi na Denis Chumo wakihudumu kama Maafisa wa Nidhamu. Kwa hakika, CHAWAKAMA-Kenya kinaendelea kuthibitisha kuwa mustakabali wa Kiswahili unategemea ubunifu, ushirikiano na juhudi za kizazi kipya.
Educational‘Shule zisizo na vifaa zisipokee wanafunzi wa amali’
MOROGORO: WAZIRI wa Elimu, Sayansi na Teknolojia, Profesa Adolf Mkenda, amewaagiza maofisa uthibiti ubora wa shule kufuatilia shule zote zinazotoa elimu ya amali na kuhakikisha zina miundombinu, vifaa na vitendea kazi vinavyokidhi mahitaji ya mafunzo ya ufundi. Amesema shule zilizosajiliwa kutoa elimu ya amali lakini hazina vifaa vya kufundishia na kujifunzia hazipaswi kuendelea kupokea wanafunzi…
EducationalWazazi wapinga mfumo wa uchaguzi wa shule za sekondari
WAZAZI wawili wamewasilisha kesi mahakamani kutaka Wizara ya Elimu izuiwe kukamilisha uteuzi wa wanafunzi wa Gredi 10 katika shule za sekondari, wakidai mfumo wa kusimamia habari za elimu Kenya ( KEMIS) una hitilafu zinazowanyima wanafunzi nafasi ya kuchagua shule wanazotaka. Mabw Omwenga Ongegu na John Ominde wanasema mfumo huo unaonyesha shule 1,000 pekee kwa kila mseto wa masomo, hata pale ambapo shule nyingi zaidi zinatoa mseto huo nchini. Pia wanadai kuwa baadhi ya miseto ya masomo haina shule zilizoorodheshwa. Katika ombi lao, Ongegu alisema miseto 26 ya masomo imeathiriwa na idadi ya shule hizo 1,000, hali inayoficha taasisi nyingine zinazotoa masomo hayo. Kwa mfano, mseto wa ST1048 unaojumuisha Baiolojia, Kemia na Fizikia katika mkondo wa Sayansi, Tekonolojia na Hisbati (STEM) una shule 10,515 zinazodaiwa kuutoa nchini, lakini mfumo unaonyesha shule 1,000 pekee. Hii ina maana kuwa wanafunzi wanaona takriban asilimia 9.51 pekee ya shule zinazopatikana kwa mseto huo. Walalamishi pia wanasema kuwa kati ya mIseto 418 iliyoorodheshwa kwenye mfumo, 28 haina shule yoyote iliyoonyeshwa, huku 303 ikiwa na shule 94 au chini ya hapo. Wanasema kasoro hizo zinazuia wanafunzi na wazazi kupata taarifa sahihi kabla ya kufanya maamuzi yatakayoathiri masomo yao ya baadaye. “Hii haiwezi kuachwa bila kurekebishwa hadi wanafunzi watakapofika wakati wa kuomba nafasi za shahada na diploma kupitia KUCCPS,” sehemu ya kesi inasema. Pia walalamishi wameibua wasiwasi kuhusu jinsi masomo ya Gredi 10 yatakavyoathiri nafasi za kujiunga na vyuo vikuu. Wanasema hakuna ufafanuzi wa kutosha kuhusu jinsi somo la Community Service Learning litakavyoathiri wanafunzi kujiunga na kozi mbalimbali. Wanataka mahakama itangaze kuwa kuonyesha orodha zisizokamilika bila kutoa tahadhari kunakiuka haki za wanafunzi. Pia wanataka wizara iamriwe kufungua tena mfumo huo ili wanafunzi warekebishe uchaguzi wao baada ya kupewa taarifa kamili kuhusu shule na mseto wa masomo. Wamependekeza mfumo ufunguliwe tena baada ya mitihani ya tathmini ya Gredi 9 kuanza Oktoba 26, ili kuepusha kuwaongezea watahiniwa shinikizo. Mfumo wa KEMIS ulifunguliwa Agosti 24, 2026, na muda wa kuchagua shule uliongezwa hadi Septemba 15.
EducationalKiruswa akabidhi vifaa shule ya Lesing’ita
LONGIDO: NAIBU Waziri wa Madini na Mbunge wa Jimbo la Longido mkoani Arusha, Dk. Stephen Kiruswa, amekabidhi mashine ya kunakili na kuchapisha nyaraka pamoja na kompyuta kwa Shule ya Msingi Lesing’ita, vyenye thamani ya zaidi ya Sh milioni tatu, ili kupunguza gharama za shule katika uchapishaji wa karatasi za mazoezi, mitihani na shughuli nyingine za…